Parodontitis bij de hond

Onderzoek heeft aangetoond dat 80% van de honden ouder dan 3 jaar in meer of mindere mate last heeft van parodontitis. Dit is een aandoening van de steunweefsels van de tanden en kiezen.

Soms gebeurt dit bij alle elementen tegelijk, maar vaak is het op de ene plaats in het gebit erger dan op de andere plaats.

Om een beeld te krijgen van wat parodontitis precies inhoudt, is het handig om iets van de opbouw van een tand te weten. Een gebitselement (tand of kies) bestaat uit een kroon en een wortel. Op de overgang van de kroon naar de wortel hecht het mondslijmvlies (de gingiva) aan. De wortel van het element is verankerd in het bot van de kaak met behulp van het parodontale ligament. Dit ligament bestaat uit een groot aantal relatief elastische vezels, die gezamenlijk het element goed vast kunnen houden.

Figuur 1. Opbouw van een tand

De steunweefsels zijn het bot, het parodontale ligament (dat zijn heel veel kleine vezeltjes tussen de wortel en het kaakbot) en het slijmvlies van de mond. Bij parodontitis ontstaan er problemen met de steunweefsels.

Hoe ontstaat parodontitis?

Parodontitis begint met tandplak. Net als mensen krijgen honden tandplak op hun tanden als ze niet gepoetst worden. Tandplak is een laagje van bacteriën en afvalproducten. Het zit meestal tegen het tandvlees aan. De bacteriën veroorzaken daar een ontsteking.

Het ontstoken tandvlees wordt rood en bloedt gemakkelijk bij aanraken. Het huisdier zal een vieze geur uit de bek hebben. Vaak wordt de tandplak gemineraliseerd en krijg je een bruine aanslag op de tand: deze noemen we tandsteen. Tandsteen ontstaat dus altijd uit tandplak.

Als de ontsteking van het slijmvlies niet wordt gestopt zal het zich terugtrekken en meer van de wortel van de tand of kies zichtbaar maken.

In een later stadium wordt ook het bot aangetast. Het slijmvlies trekt zich dan nog verder terug. Het ligament dat de tand op zijn plaats houdt wordt dan steeds kleiner. In een eindstadium kan het gebitselement daarom los gaan zitten.

Natuurlijk is dit hele proces van ontsteking tot aan het uitvallen van een element gevoelig voor een hond.

In figuur 2 is een afbeelding van een laat stadium te zien, met rood, ontstoken en teruggetrokken tandvlees en heel veel tandplak over een dikke laag tandsteen.

Figuur 2: parodontitis in een vergevorderd stadium

Wat kun je doen aan parodontitis?

Als u uw hond verdenkt van parodontitis kunt u het best langs een dierenarts gaan. Deze zal u uitleggen wat de beste behandeling is.

In eerste instantie wordt het gebit onder narcose gereinigd. Ernstig aangetaste elementen moeten worden verwijderd om de pijn en het ongemak tegen te gaan. Daarna is een nabehandeling heel erg belangrijk. Zonder nabehandeling komt na een paar dagen weer tandplak op de tanden en kan de parodontitis weer van voren af aan beginnen.

Regelmatige controle van het gebit zorgt ervoor dat het stadium waarin elementen verloren kunnen gaan niet of veel later wordt bereikt.

Het hangt van de nabehandeling thuis af hoeveel tijd er tussen twee gebitsbehandelingen mogelijk is.

Hoe kan parodontitis voorkomen worden?

Een deel van de parodontitis kan worden voorkomen.

Bot wat verloren is gegaan wordt niet meer teruggevormd. Maar als je de ontsteking van het slijmvlies stopt en onder controle houdt, zal het proces niet verder gaan. Hoe sneller je dus ontdekt dat je hond een probleem krijgt, hoe meer kans je hebt dat hij of zij  de tanden en kiezen niet kwijt raakt.

Het voorkomen van het ontstaan van tandplak kan het beste door mechanische reiniging: poetsen is het belangrijkste. Dit kan worden ondersteund door speciaal voer en ook het knagen op de overal verkrijgbare kauwbotten en kauwstaven voor honden helpt goed. Het kost bij een hond uiteraard een hoop tijd en aandacht voor het poetsen goed gaat, maar de ervaring is dat de meeste dieren uiteindelijk het poetsen van de tanden zullen toestaan. Het aanleren van tandenpoetsen bij pups is een stuk eenvoudiger. Omdat zoveel dieren op latere leeftijd problemen met het gebit krijgen is het slim om al bij de pup te beginnen met tandenpoetsen. Jong geleerd is oud gedaan.

Lonneke Stark

Dierenarts voor Dierenzorggroep Lek en Linge, te Vianen